Mag minister Onkelinx de psychiatrie bestrijden?
Minister Onkelinx legde op vrijdag 31 maart 2006 haar wetsontwerp over mentale destabilisatie voor aan de ministerraad. Het is de bedoeling celstraffen en boetes op te leggen aan hen die iemands geestelijke of lichamelijke toestand misbruiken voor eigen macht of portemonnee.
In de voorbije drie jaar werden minstens vijf wetsvoorstellen in die richting neergelegd maar niet behandeld en ondertussen boog een parlementaire werkgroep zich over het verslag van de vroegere onderzoekscommissie over de sekten. Uit studie van deze documenten blijkt dat de psychiatrie in Vlaanderen dikwijls aan een aantal criteria ter omschrijving van een schadelijke sekte beantwoordt:
. bedrieglijke of misleidende wervingsmethodes
. mentale manipulatie en destabilisatie
. slechte fysieke of geestelijke behandeling waaraan de volgelingen of hun familie zijn onderworpen
. ontzeggen van passende medische zorg
. aanwezigheid van (seksueel) geweld
. verplichting voor de volgeling om een breuk met de familie en de vertrouwde omgeving te bewerkstelligen
. ontvoering van minderjarigen
. buitensporige financiële eisen
. uitbuiting van leden op arbeidsrechtelijk vlak enz. enz.
In de voorbije 17 jaar kreeg onze Sarah Beweging reeds meer dan twaalfduizend klachten op deze punten, voor meer dan vijfennegentig procent in verband met de officiële psychiatrische behandeling.
Als het wetsontwerp van minister Onkelinx goedgekeurd wordt, wordt de weg opengezet voor een beteugeling met celstraffen en boetes voor zeer vele psychiaters, instellingen en de farmaceutische industrie in Vlaanderen. De kans is zelfs groot dat het hele systeem op de helling komt te staan.
Het wetsontwerp van Minister Onkelinx en de voorafgaande wetsvoorstellen gaan eigenlijk over de mentale destabilisatie of het misbruik van personen in een zwakke positie, bestrijding dus van psychisch geweld en van uitbuiting van deze mentaal of psychisch "zwakkere" of gevoelige personen.
Eigenlijk is dit een vervolg op de enigszins mislukte parlementaire sekten-commissie van een achttal jaar geleden. De bedoeling was vooral gevaarlijke en minder gevaarlijke sekten in kaart te brengen en mogelijke misbruiken te kunnen bestrijden. Eventueel zouden dubieuze therapeuten die misbruik van mensen met psychische problemen maken ook aan bod kunnen komen. Celstraffen en boetes zouden dan kunnen toegepast worden als straf na veroordeling.
Er wordt echter meestal met geen woord gerept over het misbruiken van of het weigeren van hulp aan personen in dergelijke verzwakte positie door de officiële psychiatrische of psychologische (psychotherapeutische) hulpverlening. Onze vraag of minister Onkelinx de psychiatrie mag bestrijden is dus wel ironisch bedoeld, aangezien zelfs het bestrijden van misbruiken in psychiatrie en psychotherapie niet eens ook maar ooit in het beleid zou kunnen ter sprake komen.
Toch zijn er op dat gebied schrijnende toestanden, zoals wij met onze Sarah Beweging en ons Luisterpunt al meer dan 17 jaar op het terrein hebben kunnen vaststellen. Meer dan twaalfduizend klachten, waarvan reeds tweehonderd zeer uitgesproken gevallen van misbruik in ons 'Witboek' werden opgenomen (2003) en sedert 2003 opnieuw meer dan honderd geregistreerde en publiceerbare zware misbruik-klachten op de zowat tweeduizend nieuwe meldingen. Wij vinden dan ook dat wij, met erkenning van de positieve inzet van vele hulpverleners, daarnaast ook de vinger mogen leggen op de zere plek. Het beleid moet ons inziens hierin gaan optreden. De misbruiken in de officiële psychiatrie en aanverwanten overtreffen in België kwantitatief en inhoudelijk vele tientallen keren de misbruiken en wantoestanden die hier in sekten of in niet-officiële psychische hulpverlening bestaan.
Ter informatie hierbij recente cijfers van overlijdens in psychiatrie in België:
Afb.1
Afb.2
Bronnen Afb.1 en Afb.2:
- voor 2002 en 2003: Antwoord van Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid Demotte op parlementaire vraag nr. K656 van 25/01/2006 gesteld door mevrouw Hilde Dierickx, Volksvertegenwoordiger. (maart 2006)
- voor 'recenter' (dus 2004 of 2005?): Brief van Raf De Rycke, gedelegeerd bestuurder van de Broeders van Liefde, in De Standaard van 22 maart 2006.
Bij deze cijfers (en in de bronnen) valt op dat:
ten 1 e 45,5 % meer natuurlijke dood zou voorkomen op amper drie jaar tijd in psychiatrie en psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen (paaz)
ten 2 e van een groot aantal overlijdens in psychiatrie de doodsoorzaak onbekend is.
Ofwel zijn de "officiële" cijfers niet juist en wordt er geknoeid met de registratie, ofwel is er een groot probleem. Als we dergelijke cijfers te zien zouden krijgen in de algemene gezondheidszorg of bv. gewoon in een gemeente, stad of regio, dan heerst daar oorlog, pest of cholera. Wat niet wil zeggen dat de hulpverlening zelf, en zeker niet aan de basis, dan daarvoor met de vinger moet gewezen worden. Integendeel, zij staan voor een onmogelijke en irreële opdracht.
Het lijkt me in het kader van zowel gezondheidszorg als van justitie niet wenselijk of wettelijk dat hier niet verder wordt op ingegaan door het beleid. Op onze persmededeling met artikels in o.a. Het Laatste Nieuws en Gazet van Antwerpen (en o.a. mijn brief in De Standaard van 23 maart 2006, waarin ik er de aandacht op vestigde dat er iets ernstigs aan de hand was) kwam, behalve van enkele andere journalisten, geen enkele reactie.
Daarom vond ik het gepast de aandacht op deze droevige materie te vestigen en de onbekende doden en misbruikten een stem te geven.
Jan Vanhaelen
Voor meer info mag u altijd met ons contact opnemen.